10 ทักษะการคิด

 

40. ทักษะการคิด (Thinking skill)

ทักษะการคิด (Thinking skill) ทักษะการคิด จะนำออกมาใช้เมื่อพยายามทำความเข้าใจเกี่ยวกับการมีสิ่งเร้าเข้ามาสัมผัส หรือกระตุ้นสมอง ก็จะประมวลผลจากความรู้และประสบการณ์  เพื่อจัดระเบียบข้อมูลมาเชื่อมต่อคำถาม  การคิดวางแผนหรือตัดสินใจว่าจะทำอะไร  เน้นใช้ฐานคิดจากสมองมากกว่าคิดจากฐานของจิตใจหรือความรู้สึก คือใช้ความคิดมากกว่าความรู้สึก เป็นกระบวนการที่ใช้ในการประมวลผลข้อมูล เพื่อแก้ปัญหา เพื่อตัดสินใจและเพื่อสร้างแนวคิดใหม่ ๆ

7 ทักษะการคิด (Thinking skill) ที่ควรรู้ มีรูปแบบต่างๆ ได้แก่

1. การคิดสร้างสรรค์ (Creative thinking)  หมายถึง ทักษะการคิดที่สามารถนำความรู้และประสบการณ์มาสร้างเป็นไอเดียใหม่ที่ไม่ซ้ำใครได้ เป็นกระบวนการคิดในรูปแบบใหม่ ๆ ความสามารถในการรับรู้ความคิดใหม่ ๆ และนวัตกรรมโดยแยกออกจากความคิดที่เน้นด้านทฤษฎี กฎระเบียบและขั้นตอนการทำงาน เกี่ยวข้องกับการจัดวางสิ่งต่าง ๆ ด้วยกันในรูปแบบใหม่และโดยการใช้จินตนาการ ความคิดสร้างสรรค์มักเรียกกันว่า "การคิดนอกกรอบ"

2. การคิดเชิงวิเคราะห์ (Analytical thinking) หมายถึง ทักษะการคิดที่ใช้ตรรกะและเหตุผลเป็นสำคัญ กระบวนการคิดในรายละเอียด ความสามารถในการแยกแยะส่วนต่าง ๆ ออกเป็นส่วนพื้นฐาน หรือส่วนย่อย ๆ เพื่อตรวจสอบและวิเคราะห์หาความเชื่อมโยง ของความสัมพันธ์ของส่วนประกอบต่าง ๆ  หรือระหว่างข้อมูลต่าง ๆ เป็นการคิดในเชิงตรรกะทีละขั้นตอน เพื่อแบ่งระบบข้อมูลขนาดใหญ่ออกเป็นส่วน ๆ เพื่อนำมาวิเคราะห์หาสาเหตุ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์หรือคำตอบที่ต้องการหรือเป้าหมายที่ต้องการ   

3. การคิดเชิงอย่างมีเหตุผล หรือ การคิดเชิงวิพากษ์ (Critical thinking) หมายถึง ทักษะการคิดที่ต้องอาศัยวิจารณญาณและการตัดสินใจอย่างรอบคอบ หรือการตัดสินอย่างมีเหตุผลรอบด้าน  โดยใช้เหตุผลในการวิเคราะห์ประเด็น รวมทั้งการรวบรวมข้อมูลต่าง ๆ รอบด้าน การสำรวจองค์ประกอบอื่น ๆ ที่อาจมีอิทธิพลต่อข้อสรุป เพื่อตรวจสอบพิจารณา ตัดสินและประเมินความถูกต้อง หรือสิ่งที่เป็นประเด็นในขณะนั้น ๆ ให้แม่นยำ   ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์เป็นทักษะที่สำคัญมากในปัจจุบันที่รอบตัวเราถูกล้อมไปด้วยข้อมูลจำนวนมากและเราต้องเรียนรู้ที่จะคัดข้อมูลที่ไร้ประโยชน์ออกเพื่อเก็บข้อมูลที่มีประโยชน์เอาไว้  

4. การคิดเชิงกลยุทธ์ (strategic thinking) หมายถึง ทักษะการคิดที่วิเคราะห์และประเมินข้อมูลจากเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องและแนวทางการปฏิบัติตัวในเหตุการณ์นั้น ๆ เพื่อตัดสินใจวางแผนให้บรรลุเป้าหมายที่ต้องการอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดและหาแนวทางรับมือหรือแก้ไขปัญหาให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ทักษะการคิดนี้เป็นทักษะที่สำคัญและจำเป็นมากในยุค New Normal ที่มีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว    

5. การคิดเชิงบวก (Positive thinking) หมายถึง ทักษะที่สามารถคิดและทำความเข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ โดยแยกออกเป็นด้านบวกและด้านลบอย่างชัดเจน และเลือกมองเหตุการณ์ต่าง ๆ ในด้านบวกเพื่อยอมรับ เรียนรู้ ปรับปรุง แก้ไขและพัฒนาตัวเองให้เติบโต เป็นคนเก่ง ๆ ที่ดีต่อไป

6. การคิดเชิงนวัตกรรม (Innovative thinking) หมายถึง ทักษะความคิดที่ใช้ประโยชน์จากความคิดสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ นำมาสร้างต่อยอด ในการสร้างนวัตกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อผู้คน สังคม และโลก ที่สำคัญคือนวัตกรรมเหล่านี้สามารถนำมาต่อยอดในเชิงพาณิชย์ได้อีกด้วย 

7. การคิดเชิงระบบ (System thinking) หมายถึง ทักษะการคิดที่เป็นขั้นตอน สามารถมองภาพรวมของเหตุการณ์ เรื่องราว หรือสิ่งต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ และสามารถแยกแยะหรือแจกแจงส่วนประกอบย่อยได้ พร้อมทั้งสามารถเชื่อมโยงกับระบบต่าง ๆ  ทักษะนี้จะช่วยให้เกิดการเรียนรู้ได้ง่าย ๆ เรียนรู้ได้ไวและมีความสามารถในการเชื่อมโยงส่วนประกอบของข้อมูลต่าง ๆ เพื่อวิเคราะห์ได้อย่างดี

ผู้บริหารและหัวหน้างานที่เก่ง ๆ ทั้ง 7 ทักษะความคิดนี้ มีความสำคัญมาก ๆ ที่ต้องทำการตรวจสอบตัวเองว่ามีแนวทักษะความคิดทั้ง 7 นี้อยู่ในตัวเองบ้างหรือไม่ ? ถ้ามีแล้วก็จะเป็นการดีมาก ๆ ถ้ายังไม่มีก็ต้องรีบพัฒนา สร้างสรรค์ ทักษะการคิดทั้ง 7 ทักษะอย่างรีบด่วนด้วยนะครับ